PKN
Protestantse Gemeente Eijsden
 
Ter overdenking Ter overdenking

Heeft het christelijk geloof de wereld veranderd?
 
De historica Catherine Nixey is er van overtuigd dat het christendom wel degelijk de wereld veranderd heeft, maar dan vooral in negatieve zin.
 
In “Eeuwen van duisternis” beschrijft zij breedvoerig en in eindeloze herhalingen de christelijke vernietiging van de klassieke cultuur. Tempels en beelden werden aan stukken geslagen, de literatuur weggevaagd en zij die geen christen wilde worden, werden vervolgd, gemarteld en vermoord. Islamitische Staat is er een kleine jongen bij. Collega historici kijken er niet zo van op, wel van de fouten en grove overdrijvingen. Maar het blijft confronterend dat het christendom van de eerste eeuwen, inclusief een kerkvader als Augustinus, de Griekse en Romeinse goden en cultuur met intolerantie en geweld bestreden.
De duivels en demonen, die de christenen van die eerste eeuwen meenden te ontwaren in de schitterende beelden en tempels van hun tijd, kennen we niet meer. En het is lastig om met de blik van vandaag te kijken naar een lang vervlogen tijd. Probeer het maar. Weten we echt nog wie wij waren op 6-jarige leeftijd? Er zijn natuurlijk herinneringen, maar er zijn ook grote gaten. Vruchtbaarder lijkt mij de vraag of het evangelie mensen van vandaag nog wat te zeggen heeft. En dan kunnen we niet om dat mooie maar wonderlijke verhaal van de opstanding heen. Pasen is en blijft immers het hart van het christelijk geloof.
 
Laat me los
De evangelist Johannes vertelt in hoofdstuk 20 dat Maria uit Magdala heel vroeg in de ochtend bij het graf van Jezus komt. Het graf is open en leeg. Ze huilt. Iemand vraagt haar waarom ze huilt en wat ze zoekt. Dan klinkt ook haar naam: Maria! “Ze draaide zich om”, ze keert om – het begin van bekering, van ommekeer: een andere weg. Dan herkent zij hem: “Rabboeni!”, mijn meester. Mijn meester, alsof hij van haar is. Hij zegt: houd me niet vast! Er staat, wat preciezer: blijf mij niet vasthouden! Ik hoor: leer mij nu loslaten. Nu ik je geroepen heb, je bij je naam geroepen heb, je tot je bestemming gekomen bent, nu kun je me loslaten. Volg nu je roeping. Het Marcusevangelie – het oudste - eindigt anders, als we het later toegevoegde slot vanaf vers negen buiten beschouwing laten. Daar wordt gezegd: hij – Jezus - gaat jullie voor naar Galilea, terug naar het gewone leven. Daar gebeurt het immers: niet in hemelse sferen, niet in een buitenaardse werkelijkheid, maar te midden van de mensen. Mij vasthouden zou een vlucht zijn. Je bent nodig. “Ga naar mijn vrienden”.
 
God en de goden
In tegenstelling tot wat velen denken of zeggen, denk ik dat het christelijke geloof geen vlucht uit de werkelijkheid en geen zelfverdovend “opium van het volk” (Marx) is. Al moeten we toegeven dat kerk en christendom er alles aan deden en doen om dit aardse leven te reduceren tot een voorportaal van het echte leven. De verleiding om te vluchten is immers groot. In de bijbel zelf al komen we het tegen: de stierkalven, de Baäls, de vruchtbaarheidsgodin Artemis. Mensen creëren ook vandaag hun goden, want de werkelijkheid van deze wereld of het leven is soms niet te pruimen. Die goden moeten wel doen wat wij graag willen: meer, groter, beter. Productie en consumptie. En onheil bezweren. Heel de bijbel door gaat het over die strijd tussen God en de goden. Tussen de God van Israel die bevrijdt, en goden die mensen klein maken en gevangen houden. De psalmen zingen dat lied in velerlei toonaarden. Heer, redt mij van de vijand. Wie is de vijand? De waangoden die mensen doen wegvluchten uit de verantwoordelijkheid om mens te zijn, weg uit de schepping, weg uit de opdracht deze aarde te bewerken en te bewaren – weg uit die allesomvattende opdracht God lief te hebben en de naaste als jezelf.
 
Dwars er doorheen
Wat is dan de hoop van dat paasverhaal? Ik moet denken aan de schrijfster Anna Enquist, die haar dochter verloor door een ellendig verkeersongeluk. Zij schrijft daarover in Contrapunt. Elk hoofdstuk begint met een Goldbergvariatie van Bach. Zij heeft grote bewondering voor Johann Sebastian Bach. Maar ze snapt niet dat Bach godsdienstig was. “Hoe was het mogelijk dat de intelligentste componist aller tijden dat kinderlijke vertrouwen had kunnen bewaren”. En ook schrijft zij dat godsdienst, geloof of kerk je niet kunnen behoeden voor de afgrond. Ik vrees dat ze gelijk heeft. Ook Pasen kan ons niet behoeden voor de afgrond, voor de dood. Het verhaal van Jezus en het lege graf vertelt iets anders: dat mensen een weg mogen gaan, in geloof, in vertrouwen. Zoals Jezus die ging. Niet in het zeker weten dat onheil en tegenslag bespaart blijft, maar in het geloof dat wij op onze benen worden gezet en dat we, hoe dan ook, gedragen worden. Christenen werden de mensen van de weg genoemd, niet een weg uit dit leven, maar er dwars doorheen. Dat moet Maria leren. En wij ook.
 
Zachte stem
Heeft het paasverhaal de wereld veranderd? Het is nogal wat, opstaan uit je graf. Ik vrees dat als we het verhaal teveel isoleren, er niet veel meer overblijft dan een mirakel dat slechts schouderophalen oogst. Er is natuurlijk meer. Bijvoorbeeld dat “dood” staat voor alles dat het leven kapot wil maken. Van slavernij tot ziekte en alles waar Jezus tegen vecht. Dat doet hij met geestkracht. En dat wordt hem tenslotte kwalijk genomen, want mensen willen concrete en harde resultaten. Halfzachte profeten, daar heb je niets aan. En als hij dan ook geen goddelijke supermacht wil zijn, dan hoeft het niet meer. Macht willen we, net als de christenen van de eerste eeuwen, als we Nixey moeten geloven.
Is de wereld veranderd door het christelijk geloof? Ik ben bang van niet. Lees de krant. Er is alleen een zachte stem die klinkt tot op de dag van vandaag. Wie luisteren wil, hoort die stem van de hoop die niet verdwijnt, van het geloof dat bergen verzet, van de liefde dwars door de dood.
 
Ruud Foppen

terug
 
 

Kerkdienst
datum en tijdstip 10-06-2018 om 10.00 uur
Mij zal niet ontbreken! meer details

 
De kerk is open!
Op een aantal zaterdagmiddagen in de zomermaanden is onze kerk open voor bezichtiging. Tevens kunstexpositie. meer
 
Kunst in de kerk
Deze zomer is er in het Diepstraatkerkje een expositie met kleurrijke werken van Eugenie van Dijk. meer
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.