PKN
Protestantse Gemeente Eijsden
 
Ter overdenking Ter overdenking

Laat ons a.u.b. een beetje ongelukkig zijn…

Welke zin heeft het leven nog als onheil je treft? Welke betekenis heeft ziekte, dood, tegenslag? Vroeger leek er iets van berusting: het hoort er nu eenmaal bij. Maar nu?

Nu protesteren mensen tegen ziekte, tegen het lijden, tegen het lot. We némen het niet. “Mensen accepteren het lijden niet meer”, zegt oud-hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman. “Ze kunnen aan dat lijden geen doel geven. Vroeger verloor een soldaat zijn been voor het vaderland, dat gaf zin en erkenning. Als een vrouw vroeger haar pasgeboren kind verloor, zei de geestelijke ‘dat is Gods wil’. Daarover worden we nu heel boos. Hoe durfde hij dat te zeggen? Was dat dan een straf die deze vrouw had verdiend? Maar wat de geestelijke eigenlijk bedoelde te zeggen was: ‘dit is onderdeel van het grotere geheel’. Dat kan juist troost geven. Dat hebben we niet meer.” Aldus Koerselman.

Boos
Hebben we dat niet meer? Zou het daardoor komen dat nogal wat mensen alleen zijn en somber en pessimistisch in het leven staan? Niet kunnen accepteren wat hen is aangedaan of overkomen, door een ander of door het lot? Het gevoel slachtoffer te zijn van alles en iedereen? Dat ze jou altijd moeten hebben. Verbittering en teleurstelling. Want we hebben toch het volste recht op gezondheid, geluk en succes? Komt het daardoor dat tegenwoordig veel mensen boos zijn en zich in het publieke debat aangetrokken voelen door stevige taal en harde ongenuanceerde woorden over anderen?

Verkruimelen
Een collega van Koerselman - de bekende Belgische psychiater Dirk De Wachter - sprak in het kader van de Maastrichtse Studium Generale over dezelfde vragen. Een beetje provocerend was het thema: “Laat ons alstublieft een beetje ongelukkig zijn”. De grote collegezaal aan de Tongersestraat zat tot in de nok vol en op het podium beneden verscheen een fragiele bedachtzame man met lange haren. “Ze noemen mij de ‘Verdrietdokter’” zij hij. “Patiënten zeggen soms: ‘dokter, het verdriet doet zo’n pijn, hebt u niet een pil?’ Wat is er mis met deze wereld”, - vroeg hij zich af – “met onze wereld, waarin geen oorlog is, waar vrede heerst en geen hongersnood, waarin het zo goed is te leven? Waarom hebben zoveel mensen toch een psychiater nodig?” En hij noemde het de ziekte van deze tijd: dat we denken dat alles maakbaar is, dat het leven te organiseren valt, dat we perfect moeten zijn, dat alles altijd leuk moet zijn. Maar: dat is niet zo! Het is een illusie, de mens is geen kleine fabriek van leukigheid, het leven kan soms hard zijn en ontzettend pijn doen. Dat is normaal. Maar we ervaren dat als een mislukking, het niet-leuke is niet getapt. De omgeving verwijt jou je verdriet. Ongelukkig zijn wordt niet op prijs gesteld. Maar juist de ongelukkigheid, juist de pijn en het verdriet geven de toegang tot verbinding, tot de liefde, geven de toegang tot liefdevolheid, tot het elkaar bijstaan. Als er voor het ongelukkig zijn geen plaats is in onze wereld, verkruimelen die verbindingen. Dan is er eenzaamheid, het alleen-zijn is het probleem van onze maatschappij”.

Verbinding
“Ben ik eenzaam en alleen? Nee, ik ben er in de blik van de ander. Wij zijn niet alleen ons brein, wij zijn er in het brein, in de ogen van de ander”. En daarom noemde hij hechting, hechting tussen ouders en kind, met grenzen, met veiligheid. En Taal, taal die het verdriet kan “zwachtelen”, zodat het dragelijk wordt: hoe is het met jou, wat is je overkomen? Vertel! “Het verdriet is goed en er is verdriet dat nooit meer over gaat. Maar nodig is de stilte om verdriet een plaats te geven – in plaats van de onmiddellijk getaterde mening. Kunnen we naar elkaar luisteren? Want in de ‘lastigheid’ moeten we voor elkaar aanwezig zijn”. En via de filosoof Levinas herhaalde hij dat verdriet, lijden, pijn, eenzaamheid toegang geeft tot verbinding, tot heelheid en zelfs leidt tot grote schoonheid. En ik hoorde hem met nuchterheid maar ook met een zekere spijt spreken over de secularisering, de ontkerkelijking, het verdwijnen van het grote christelijke verhaal, van de vreugde, de liefde en het leven die door het lijden heengaan. “Ontstaat er iets anders, iets nieuws? Ik weet het niet, we moeten wachten”. “Is het leven zinloos”, vroeg iemand. “Ja, alleen als je het leven ziet als een traject van geboorte naar dood. De zin zit hem juist in de verbinding, de zorg voor de ander, dat we gezien worden, dat we elkaar zien en bijstaan, dat is de grootste zin”.

Ruud Foppen
 
terug
 
 

Kerkdienst; met de Remonstranten
datum en tijdstip 17-11-2019 om 10.00 uur
meer details

Oecumenische vesper; Christinakerk
datum en tijdstip 01-12-2019 om 17.00 uur
meer details

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.