PKN
Protestantse Gemeente Eijsden
 
Ter overdenking Ter overdenking

Een goed gesprek?
 
“Een goed gesprek” is het thema dat door de landelijke kerk werd aangereikt bij de startzondag die menig gemeente heeft gehouden bij de opening van het nieuwe winterseizoen. Het is ontleend aan de wandeling die Jezus en zijn vrienden maken en waar Jezus het gesprek opent met een vraag: ‘Wie zeggen de mensen dat ik ben?” (Marcus 8, 27).
 
Het thema roept toch ook nog andere vragen op. Vragen, die minder zoeken naar theologische of kerkelijke inhoud. Is eigenlijk niet vooral de vraag naar het gesprek zelf aan de orde? Want wat is een goed gesprek? Als we goed zouden kunnen opletten tijdens ons contact met een ander, of als we het gesprek achteraf heel precies zouden kunnen nalopen, dan ontdekken we dat we heel vaak vooral onszelf horen. Dat is natuurlijk geen probleem als het gaat om een praatje met de buurman of tijdens de koffie na de dienst, maar we hebben soms ook wel eens een gesprek over problemen. Problemen van onszelf, of problemen van de gesprekspartner. “O, dat heb ik nu ook altijd”, roep je voordat je het weet en voordat de ander uitgesproken is. Het is een goedbedoelde poging om de ander te naderen, om samen hetzelfde te beleven, maar de vraag is of de gesprekspartner er nu zo mee geholpen is.
 
Etiket
In pastorale trainingen voor Geestelijk verzorgers en dominees is het goede gesprek een hoofdthema. Want in het goede gesprek gaat het natuurlijk om het luisteren. Hoe kan ik luisteren? Wat hoor ik? In die trainingen wordt je ervan bewust dat je vaak jezelf hoort en niet de ander. Hoe beleef ik mijn gesprekspartner? Voel ik sympathie of antipathie? Of voel ik afstand, misschien angst? Welke beelden die onderhuids bij mij leven worden door deze persoon wakker? Een voorbeeld. Pastor A (m/v) komt voor het eerst op bezoek bij de heer B. Ze kennen elkaar dus niet. De pastor voelt onmiddellijk onbehagen omdat heer B erg doet denken aan een dominante en eigenwijze oom uit de eigen kindertijd van de pastor. Hij heeft ook nog datzelfde rokerskuchje! Als de pastor blijft hangen in dat eigen beeld van onbehagen, zal hij niet goed kunnen luisteren naar de heer B. Dan hoort hij eigenlijk alleen wat er in hem zelf leeft. De dominee of pastor is ook maar een mens. Is het niet zo, dat we ook in het gewone dagelijkse leven bij nieuwe ontmoetingen vaak onbewust ons eigen etiket op iemand plakken? En dat we dus onszelf aanvankelijk blokkeren, om tot echt contact te komen?
 
Goede raad
Een gezellig gesprekje met een glas of kop koffie in de hand lijkt me dus iets anders dan wanneer iemand rondloopt met levensvragen of problemen. Maar “een goed gesprek” heeft toch vooral met het laatste te maken. Dat is niet alleen aan de orde in het pastorale werk (door dominee of gemeentelid – bij wijze van onderling pastoraat), dat kan ook gebeuren op bijeenkomsten zoals er geweest zijn bij de Tafelgesprekken of de gesprekken die ontstaan op thema-avonden in het kader van Vorming en Toerusting, nu Onderweg geheten. Ook de boekbesprekingen in leeskringen kunnen diepe persoonlijke betrokkenheid tonen. Soms worden levensvragen aangereikt en levensproblemen aangeraakt. Huub Buijssen is psychogerontoloog en gezondheidspsycholoog. Hij traint onder meer vrijwilligers in gespreksvoering die contact hebben met mensen met traumatische ervaringen. De allergrootste valkuil is volgens hem onze natuurlijke drang om direct oplossingen te vinden. Dat doen we door goedbedoelde adviezen te geven. “Mag ik je een goede raad geven?” Het geeft vooral ons als raadgever een goed gevoel en we laten ons ook niet besmetten door het rotgevoel van de ander. We zijn nu eenmaal voorgeprogrammeerd om te willen helpen. Maar helpt het de ander? Nee, “want mijn adviezen zijn gebaseerd op mijn ervaringen, mijn voorkeuren, angsten, obsessies en mijn normen en waarden”. Het enige dat helpt is hem of haar te helpen zelf het probleem op te lossen. Hoe? Ik vul zelf aan: door te proberen echt te luisteren. En dat helpt weer de goede vragen te stellen.
 
Niet publiek!
Dat brengt me tenslotte toch bij het verhaal in Marcus, als Jezus onderweg vraagt aan zijn leerlingen: “Wie zeggen de mensen dat ik ben?” En even later: “En wie ben ik volgens jullie?” Als Petrus dan spontaan uitroept dat hij de Messias is, verbiedt Jezus op strenge toon daar publiekelijk over te spreken. Letterlijk: hij zegt het hun bestraffend. De theologie noemt dat het “Messiasgeheim” bij Marcus. De gedachte is dat hier door Petrus voor het eerst een essentiële belijdenis wordt uitgesproken, namelijk dat Jezus de Messias, de gezalfde, de Christus is. Een exegeet zegt: “Hier staan we bij een van de hoogtepunten in het boek van Marcus. Voor het eerst wordt de messianiteit van Jezus door mensen beleden”. Maar waarom Jezus zelf dat niet publiek wil hebben, daarover blijft het goede theologische gesprek onhelder. Meer dan met die terughoudendheid van Jezus is de klassieke theologie en de traditionele kerk aan de haal gegaan met die uitroep van Petrus “U bent de Messias!” (Mc 8, 27 en verder).
 
Ander geluid
Voeren wij een goed gesprek met Marcus? Wat horen wij, twintig eeuwen later? Wat hoorde de jonge gemeente rond Marcus? Welke betekenis in die onzekere tijd van onderdrukking en vervolging had de uitroep “U bent de Messias, u bent de Redder!”? Is hoop en triomf dan niet de normale menselijke weg? Maar Jezus wil het niet uitgesproken hebben en speculeert over zijn lijden en dood, wat Petrus weer woedend maakt zodat Jezus hem de Satan noemt. Niet zo’n goed gesprek eigenlijk en veel onbegrip, lijkt het tijdens die wandeling. Onbegrip bijvoorbeeld over de betekenis van die Messias, die je alleen maar kunt volgen door zelfverloochening en je eigen kruis opnemen. Dat willen we – met Petrus -  liever niet horen. De overwinning is aantrekkelijker. Voeren wij een goed gesprek met de bijbelse verhalen? Of horen we meer ons eigen geluid? Wie zeggen de mensen dat wíj zijn, als volgelingen van Jezus? Dwingt het goede gesprek ons niet de eigen verlangens en twijfels en angsten onder ogen te zien, zodat we echt kunnen luisteren en daardoor een ander en bevrijdend geluid horen?
 
Ruud Foppen

terug
 
 

Kerkdienst, dopen
datum en tijdstip 21-10-2018 om 10.00 uur
Doopdienst van Bram Froger.
Een bijbelverhaal, waarin het dreigende water een rol speelt.  meer details

 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.